کد خبر: ۱۰۳۵۸
تاریخ انتشار: ۰۱ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۱:۰۲-23 July 2019
وقتی در ۱۴مرداد ۱۲۸۵ش فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه صادر شد و مردم ایران نخستین بار برای انتخاب نمایندگان مجلس در پای صندوقها حاضر شدند زنان در کنارِ «خارج شدگان از دین اسلام، دیوانگان، تبعه خارجه، دزدان و قاتلین، گدایان و متکدیان» قرار گرفته و از حق رأی محروم ماندند
یکسال بعد، آن مجلس به توپ بسته شد اما پس از فتح تهران و فرار محمدعلی شاه،وقتی مجلس دوم تشکیل شد و نظامنامه انتخاباتی مورد بحث و بررسی قرار گرفت در این جلسه،برای اولین بار، محمدتقی وکیل‌الرعایا نماینده مردم همدان از حق رأی زنان پشتیبانی کرد اما با مخالفت محمدعلی فروغی و سیدحسن مدرس واقع شد مدرس هشدار داد که اعطاء حق رأی به زنان به بی‌ثباتی سیاسی، فساد مذهبی و هرج و مرج اجتماعی خواهد انجامید و گفت: « خداوند قابلیت در اینها قرار نداده است که لیاقت حق انتخاب را داشته باشند...»( مشروح مذاکرات دورۀ دوم،جلسه پنجشنبه، مرداد 1290)هنگامی که طلاب قم برای مخالفت و اعتراض با پیشنهاد اعطای حق رأی به زنان به خیابانها ریختند، یک نفر کشته و دوازده تن مجروح شدند و زنان همچنان محروم از رأی ماندند. 

در همین زمان تاج السلطنه دختر ناصرالدین شاه و برجسته ترین زن روشنفکر با تحسر می نویسد: «افسوس كه زنهاى ايرانى از نوع انسان مجزا شده و جزو بهايم و وحوش هستند...درحالی که زنهاى حقوق طلب، در اروپا چه قسم از خود دفاع كرده و حقوق خود را با چه جديتى میطلبند. حق انتخاب می‌خواهند» (خاطرات تاج السلطنه...ص ۹۸)

در دوران رضاشاه حق رأی زنان مسکوت ماند، اما با سقوط رضاشاه و اشغال کشور از سوی متفقین در ۱۳۲۰،مسئله حق رأی از سوی نمایندگان حزب توده در مجلس چهاردهم مطرح شد, اما با مخالفتها روبرو شد. وقتی در1324 فرقه دموکرات در آذربایجان روی کار آمد برای اولین بار به زنان حق رأی داده شد. بدین ترتیب زنان آذربایجان اولین زنان ایرانی بودند که توانستند در انتخابات شرکت کنند اما با سقوط فرقه دمکرات، بار دیگر زنان محروم از حق رأی شدند.

زمان نخست وزیری دکتر مصدق نقطه عطف در برخورداری زنان از حق رای بوده است در سال ۱۳۳۰ دولت مصدق لایحه اصلاح قانون انتخابات را تقدیم مجلس کرد که برای اولین بار در این لایحه زنان از حق رای برخوردار شدند اما بلافاصله در مجلس و خارج از مجلس و در مطبوعات جنجال بزرگی برعلیه این لایحه آغاز شد که از مخالفان برجسته آن می توان به جمعیت فدائیان اسلام، شاخه مذهبی جبهه ملی و اشخاص معروفی چون آیت‌الله کاشانی، آیت الله سید صدرالدین صدر، آیت الله حجت ،آیت الله محمد بهبهانی،آیت الله بروجردی... اشاره کرد. (بنگرید به: روزنامه اطلاعات، پانزدهم دی ماه 1331، ش 7993، ص7.) نامه‌ها و طومارهای متعددی برعلیه لایحه دولت مصدق تهیه گردید و در داخل مجلس نیز با مخالفتهای عدیده نمایندگان مواجه گشت که سخنان مخالفت آمیز سیدباقر جلالی موسوی که به عنوان نطق قبل از دستور در11 دی ماه 1331ایراد شد در این زمینه معروف است. (مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره هفدهم، جلسه یازدهم دی ماه 1331)
اما علیرغم اینکه نگذاشتند این لایحه را مجلس تصویب کند، باز زنان ایرانی برای نخستین بار نه تنها دارای حق رأی، بلکه دارای حق انتخاب شدن نیز شدند، چرا که براساس قانون آن دوره صرف تصویب لایحه توسط هیئت وزیران (و عدم مخالفت مجلس) به صورت قانون درمی آمد و این امر امکان پذیر می‌شد. البته پس از سقوط مصدق، دولت کودتا این حق را دوباره از زنان سلب کرد و به مدت تقریبا ده سال یعنی تا1341، زنان محروم از حق رأی شدند...

اما آنچه در اینجا لازم به ذکر است اینکه پرفسور یرواند آبراهامیان در کتاب معروف خود (ایران بین دو انقلاب...ص338) بدون ارائه منبعی به اشتباه می‌نویسد: «مصدق برای خشنود ساختن نیروهای سنتی...یک قانون انتخاباتی جدیدی وضع کرد که در آن زنان همچنان از حق رأی محروم بودند...» گویی او کوچکترین توجهی به این همه جنجالها و مخالفتهایی که در آن زمان شده و به بخشی از آن در بالا اشاره کردیم، توجه نکرده است و چنین اشتباهی از سوی استاد برجسته ای چون آبراهامیان خیلی عجیب است و عجیب تر اینکه بسیاری از نویسندگان بدون پژوهش، اشتباه او را در نوشته های خود تکرار کرده اند...

علی مرادی مراغه ای 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان