کد خبر: ۱۰۱۱۷
تاریخ انتشار: ۲۵ تير ۱۳۹۸ - ۲۱:۲۴-16 July 2019
آلکسی دوتوکویل با مطالعه بر روی انقلاب فرانسه از بُعد روانی رفتار جامعه انقلابی را واکاوی کرده است
وی می‌گوید که «بررسی‌های پیش از انقلاب فرانسه نشان می‌دهد که در دهه‌های پایانی رژیم پیشین فرانسه پیشرفت سریع و بی‌سابقه‌ای در رفاه ملت به چشم می‌خورد. در هیچ یک از دهه‌های پس از انقلاب به اندازه دو دهه پیش از انقلاب در امر پیشرفت ملی چنین گام‌های سریعی برداشته نشد. از سوی دیگر شاه هر چند به زبان یک سرور سخن می‌گفت، اما در عمل به افکار عمومی احترام می‌گذاشت و از راهنمایی‌های آنها بهره می‌گرفت و گاه بی‌چون و چرا از افکار عمومی فرمان می‌برد.

در عین حال واقعیت این است که وقایع یادشده به جای آنکه مردم فرانسه را آرام کرده باشد، یک نوع روحیه بی‌قراری در سراسر کشور را دامن زده بود. بدینسان درست در آن موقعی که فرانسه بیشترین بهبودی و آزادی سیاسی را تجربه می‌کردند ناخرسندی‌ها روندی روبه تزاید گرفته بودند. اما علت این امر این است که: «انقلاب غالبا زمانی پیش می‌آید که مردمی که دیرزمانی با یک حکومت ستمگر بدون هرگونه اعتراضی کنار آمده‌اند، یکباره دریابند که حکومت فشارش را تخفیف داده است. آن‌گاه است که علیه حکومت اسلحه بدست می‌گیرند. به عبارتی دیگر مردمی که مدتی دراز بدون هرگونه "امید تلافی"، بردبارانه ستم را تحمل کرده باشند، هرگاه امکان رفع آن ستم یکباره به ذهنشان خطور نماید، گلایه‌شان به ناشکیبایی تبدیل خواهد شد.»
نهایتا اینکه ملتی که بصورت بالقوه و تقریبا ناخودآگاه عظیم‌ترین فشارها را تحمل کرده است، غالبا وقتی رشد خفیفی را آغاز کند به سوی اغتشاش می رود. آنچنان که وقتی پس از شهریور 1320، ملت انباشته از خشم و ترس، کمی آزادی را تجربه کردند نهضت‌ها و جنبش‌های فراوانی را تا سال 57 مشق کردند.
ظاهر کلام دوتوکویل، ضرورت ادامه فشارها برای کنترل خروش اجتماعی است. اما نکته مهم در ایده او، حماقت در ایجاد "خشم انباشته" و "ناامیدی عصبی" است که روزی منجر به خروش و انفجار خواهد شد.
به معنا و تحلیلی دیگر، حاکمان بایستی نگران جامعه‌ای باشند که از بخش‌هایی از دادخواهی محروم باشد.
کشورهای توسعه‌یافته به یکباره به برخی از آزادی‌های مدنی نرسیده‌اند، بلکه جامعه را طوری بار آورده‌اند که تابوی بزرگی از اعتراض و مخالفت در ذهن نداشته باشد. اگرچه به جد معتقدم که اعتراض و حرکت قابل توجه به شدت در غرب سرکوب می‌شود اما تقریبا جامعه به نحوی مدیریت شده است که اعتراض قابل توجهی که منجر به سقوط مسائل اساسی باشد پیش نیاید.

مسأله اعتراضات و دادخواهی نخبگانی و افکار عمومی در فرهنگ سیاسی ایران، مانند فضای حاکم بر نقد و تذکر در میان ماست. یا بایستی کلا با تعارف و تمجید با هم سخن بگوییم یا اگر بنا به سخن گفتن از ایرادها باشد، بایستی با تندترین حالت به یکدیگر یورش ببریم. گویی که حد وسطی را مشق نکرده‌ایم.

روح‌الله جلالی


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان