کد خبر: ۱۰۰۲۴
تاریخ انتشار: ۲۲ تير ۱۳۹۸ - ۲۱:۵۶-13 July 2019
او در سال ۱۲۶۲ در تهران زاده شد. حسین علاء اصالتاً آذربایجانی بوده و تبارش از شهرستان خوی می‌باشد.
 پدرش میرزا محمدعلی خان علاءالسلطنه، بارها سفیر و وزیر و دو بار نخست‌وزیر شده بود. وی کودکی را در قفقاز گذراند و تحصیلات خود را در لندن انجام داد و پروانه وکالت در دادگاه‌های بریتانیا گرفت. 

وی پس از پایان تحصیل، به استخدام وزارت امور خارجه درآمد و هنگامی که پدرش به وزارت امور خارجه انتخاب شد، ریاست دفتر این وزارتخانه را به عهده گرفت و تا سال ۱۲۹۶ در این سمت باقی ماند.

پس از انتخاب مستوفی الممالک در دی ۱۲۹۶ به ریاست وزرا، او میرزا حسین خان علاء را ـ که در آن هنگام «معین‌الوزاره» لقب گرفته بود ـ به سمت وزیر تجارت و فواید معرفی کرد.

 حسین علاء بعد از کناره‌گیری مستوفی الممالک، سمت وزارت تجارت و فواید عامه را در کابینه صمصمام السلطنه بختیاری حفظ کرد و در سال ۱۲۹۹ پیش از کودتا، ابتدا وزیرمختار ایران در اسپانیا و سپس در آمریکا شد و پس از بازگشت به ایران، به نمایندگی مجلس پنجم از تهران برگزیده شد.

در آبان ۱۳۰۴، در هنگام تصویب ماده واحده «انقراض دودمان قاجار و خلع احمدشاه» توسط نمایندگان پنجمین دوره مجلس شورای ملی، حسین علاء به همراه حسن تقی‌زاده، محمد مصدق، و یحیی دولت‌آبادی در مخالفت علنی با انقراض قاجاریه در مجلس سخنرانی کردند.

علاء در انتخاب دوره ششم مجلس شورای ملی به مجلس راه نیافت و مدتی بیکار بود تا اینکه در سال ۱۳۰۶ در دولت مستوفی الممالک به وزارت فواید عامه رسید و در مهرماه همین سال، وزیر مختار ایران در فرانسه شد. مأموریت علاء در پاریس، سه سال به طول انجامید.

 سپس وی از فروردین تا اسفند ۱۳۱۲ ریاست هیئت مدیره بانک ملی ایران را عهده‌دار بود. سمت‌های بعدی وی تا سال ۱۳۲۰ به‌ترتیب رئیس اداره کل تجارت، وزیر بازرگانی بود. از مهرماه همان سال تا آذر ۱۳۲۱ مدیر کل بانک ملی بود. 

امضاء او بر اسکناسهای بانک ملی معروف به کلاه بزرگ امضاء لاتین وجود دارد. سرانجام در سال ۱۳۲۱ پس از مرگ فروغی، وزیر دربار شد. علاء دو بار به سمت ریاست شورای عالی بانک ملی منصوب شد. نخستین بار از سال ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۴ و دگر بار از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۶در این سمت بود. علاء در شهریور ۱۳۲۴ در شرایطی بحرانی که در پی بروز اغتشاش در آذربایجان و خودداری دولت شوروی از تخلیه ایران به وجود آمده بود با سمت سفیر کبیر ایران راهی واشینگتن شد.

 او در جلسات شورای امنیت سازمان ملل متحد، از حقوق ایران دفاع کرد. وی همچنین طرح شکایت ایران را بدون توجه به نظر نخست‌وزیر وقت(احمد قوام السلطنه) به موقع اجرا کرد و در قبولاندن حقانیت ایران نقش مؤثری داشت.

پس از بازگشت به ایران وزیر دربار و پس از کشته شدن سپهبد رزم‌آرا، در اسفند ۱۳۲۹ نخست‌وزیر شد تا اردیبهشت ۱۳۳۰ که استعفا داد، عهده‌دار این سمت بود. علاء بعد از استعفا از مقام نخست‌وزیری به وزارت دربار بازگشت و در بخش بزرگ زمامداری محمد مصدق؛ یعنی نزدیک به دو سال در این سمت ماند و در این مدت تنها رابط محمدرضا شاه با مصدق بود؛ زیرا مصدق در تمام مدت نخست‌وزیری‌ خود بیش از ۵ تا ۶ بار با شاه ملاقات نکرد و پیغامهای آن‌ها بین یکدیگر فقط توسط علاء رد و بدل می‌شد.

 علاء در اوایل دولت مصدق از هواخواهان جدی او بود؛ اما از اواخر ۱۳۳۱ به آرامی تغییر عقیده داد و گزارشهای مربوط به سه ‌ماهه پایانی سال ۱۳۳۱ از تماس مستمر او با مخالفان مصدق به خصوص آیت الله کاشانی حکایت می‌کند. 

علاء در پی بروز اختلاف بین دربار و دولت و به دنبال سخنرانی تند دکتر مصدق در خصوص دخالت‌های شاه در امور حکومت، در فروردین ۱۳۳۲ از وزارت دربار استعفا کرد؛ اما پس از کودتای ۲۸ امرداد ۱۳۳۲ دوباره به این مقام گماشته شد. 

پس از برکناری زاهدی در شانزدهم فروردین ۱۳۳۴ علاء دوباره برای نخست‌وزیری انتخاب شد. در نخستین ماه دولت وی، یازده تُن طلای امانتی ایران نزد شوروی، پس‌ داده ‌شد. همچنین تعیین حدود و نشانه‌گذاری مرز ایران و شوروی «براساس موافقتنامه ایران و شوروی راجع به حل مسئله مرزی و مالی فی مابین» پایان یافت. 

در این دوره روابط ایران و شوروی بهبود یافت و شوروی از شاه برای بازدید از این کشور دعوت به عمل آورد. علاء در ۲۵ آبان ۱۳۳۴ از کوشش فدائیان اسلام برای ترورش جان به‌دربرد که به دستگیری و اعدام عده‌ای از اعضای فدائیان اسلام از جمله نواب صفوی انجامید. همچنین در دوره نخست وزیری وی، ایران وارد پیمان سنتو شد.

علاء در فروردین ۱۳۳۵ از نخست‌وزیری استعفا کرد که مورد موافقت قرار نگرفت، اما دوباره در فروردین ۱۳۳۶ استعفا کرد و به سمت وزارت دربار تعیین شد و تا سال ۱۳۴۲ در این سمت بود. سپس به عنوان سناتور انتصابی از شیراز به سنا راه یافت. حسین علاء در ۲۱ تیر ۱۳۴۳در تهران درگذشت.

 فریدون علاء بنیانگذار سازمان انتقال خون ایران و پدر جامعه هموفیلی ایران فرزند حسین علاء است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان